Cây lúa đang tìm lại vị thế của mình để cùng với con tôm, con cá giúp nông dân Cà Mau xóa đói giảm nghèo, vươn lên làm giàu chính đáng.

Sở Nông nghiệp và Phát triển Cà Mau cho biết: mùa vụ vừa qua, tỉnh gieo trồng 132.111 ha, đạt 108,43% kế hoạch, gồm: lúa hè thu hơn 36.000 ha, lúa mùa 19.388 ha, lúa - tôm 31.757 ha và lúa lấp vụ 2 là 35.925 ha, năng suất bình quân trên dưới 4 tấn/ha. So với các tỉnh, thành phố khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), năng suất này thấp nhất vùng, nhưng để đạt con số 4 tấn/ha đó là một "kỳ tích" đối với nông nghiệp Cà Mau. Nguyên nhân là do tỉnh có khoảng 5% nông dân sử dụng giống lúa mới, chất lượng cao trong sản xuất, số còn sử dụng giống lúa cũ, thoái hóa hoặc giống trung bình để gieo trồng. Sản xuất còn nặng về tập quán canh tác truyền thống, việc chuyển đổi giống mới chậm chạp, phần lớn lấy lúa thu hoạch mùa trước làm giống mùa sau, thậm chí đó là những giống lúa bị nhiễm sâu rầy, khả năng sinh trưởng phát triển kém. Mặt khác, do điều kiện tự nhiên đặc thù, mùa khô đi cùng mùa nước mặn, mùa mưa mới có nước ngọt nên đồng ruộng Cà Mau không sản xuất được vụ lúa đông xuân, là vụ mùa chủ lực, trọng điểm ở ĐBSCL cho năng suất, sản lượng cao. Hệ thống thủy lợi, thủy nông nội đồng yếu kém, chưa đáp ứng nhu cầu sản xuất. Đất sản xuất thuộc nhóm đất nhiễm phèn, mặn chiếm hơn 92% diện tích, không được phù sa bồi lắng, trình độ canh tác ở mức trung bình, điều kiện sản xuất không thuận lợi cho việc đầu tư thâm canh tăng năng suất lúa.

Mặc dù vậy, vụ mùa 2007 - 2008, nông dân Cà Mau trúng mùa lúa, bán được giá. Điển hình là sản xuất lúa - tôm, tỉnh xuống giống đạt 122,14% kế hoạch, tăng 24,4% so với vụ mùa trước, tập trung ở các huyện Thới Bình, U Minh, Trần Văn Thời, Cái Nước, Phú Tân và thành phố Cà Mau. Năng suất trên dưới 4 tấn/ha với giá lúa hàng hóa từ 3.500 đồng đến hơn 4.000 đồng/kg. Đây là năm nông dân tỉnh này gieo cấy lúa - tôm vượt kế hoạch và được mùa, được giá trong thực hiện chuyển đổi cơ cấu sản xuất từ trồng lúa sang nuôi tôm. Từ đầu năm, tỉnh chủ động xây dựng kế hoạch, đề ra những giải pháp cụ thể về triển khai đến các địa phương, đơn vị để tổ chức thực hiện. Song song đó, diễn biến thời tiết trong năm tương đối thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp, từ tháng 7 đến tháng 11 có lượng mưa nhiều phân bố tương đối đều và kéo dài đến cuối vụ, thuận lợi cho sản xuất vụ lúa trên đất nuôi tôm và lúa vụ 2, không bị thiếu nước cuối vụ. Ngành nông nghiệp Cà Mau chủ động chuẩn bị tốt các khâu, điều kiện cần thiết phục vụ sản xuất như: làm đất, vệ sinh đồng ruộng, giống mới và làm tốt công tác khuyến nông. Kết quả, sản lượng lúa đạt 450.000 tấn, tăng 30.000 tấn so với kế hoạch.

Theo Sở NN&PTNT Cà Mau, để sản xuất nông nghiệp đạt hiệu quả cao trong thời gian tới, ngoài yếu tố thời tiết, khí hậu thuận lợi cần tăng cường làm tốt công tác khuyến nông, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật giúp nông dân nắm bắt, ứng dụng vào thực tế đồng ruộng. Nâng cao trình độ, hiểu biết của nông dân về nắm bắt thị trường, lao động sáng tạo, mạnh dạn tiếp thu, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất nhằm tăng năng suất lúa. Cụ thể là công nghệ giống gắn với quy trình kỹ thuật sản xuất mới để hạ giá thành như: ứng dụng quy trình "3 giảm, 3 tăng", quản lý dịch hại tổng hợp, công nghệ sau thu hoạch... Chủ động chuẩn bị tốt các khâu làm đất, giống mới chất lượng cao, thủy lợi thủy nông nội đồng, vốn đầu tư, nhất là thực hiện tốt liên kết "4 nhà" gắn kết sản xuất với thị trường, sản xuất lúa hàng hóa chất lượng cao phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng... Hiện nay, tỉnh quy hoạch hai vùng sản trọng điểm là Nam Cà Mau và Bắc Cà Mau, trong đó, vùng Bắc Cà Mau diện tích 204.549 bố trí trồng lúa 2 vụ, lúa mùa kết hợp nuôi cá đồng, tôm càng xanh, phát triển vùng mía nguyên liệu, khôi phục rừng tràm U Minh Hạ. Cà Mau tập trung phát triển cây lúa theo hướng thâm canh, tăng vụ, sản xuất hoa màu, cây ăn trái kết hợp với nuôi thủy sản nước ngọt và phấn đấu đến năm 2010, diện tích trồng lúa khoảng 125.000 ha; sản lượng lương thực đạt 500.000 tấn trở lên, đảm bảo cân đối đủ nhu cầu lương thực trong tỉnh và xuất khẩu. Gắn kết giữa sản xuất với bảo quản, chế biến và tiêu thụ sản phẩm đồng bộ; chuyển đổi cơ cấu giống, từng bước nâng tỷ lệ sử dụng giống lúa đúng phẩm cấp, chất lượng cao thay thế dần các giống lúa bị thoái hóa, phẩm chất kém, năng suất thấp; đầu tư xây dựng hệ thống thuỷ lợi, đảm bảo chủ động nguồn nước tưới tiêu cho vùng ngọt hóa để đẩy mạnh sản xuất thâm canh, luân canh, tăng vụ và tăng năng suất cây trồng, vật nuôi. Triển khai các giải pháp, chính sách cụ thể để tiếp tục củng cố, phát triển các loại hình kinh tế hợp tác, hợp tác xã, đẩy mạnh phát triển mô hình kinh tế trang trại gắn với thực hiện liên kết “4 nhà” trong sản xuất.

Năm 2008, Cà Mau có kế hoạch gieo trồng 114.800 ha lúa, với cơ cấu mùa vụ gồm: lúa hè thu 35.200 ha, lúa - tôm 26.000 ha, lúa vụ 2 và lúa mùa 53.600 ha; phấn đấu đạt tổng sản lượng lương thực từ 420.000 tấn đến 450.000 tấn, tương đương so với năm 2007./.