Dịch bệnh bùng phát ở vùng trọng điểm phát triển chăn nuôi, đến nay, dịch bệnh chưa được dập tắt, kể cả những  nơi xuất hiện ổ dịch sớm.

Tại huyện Thiệu Hóa, số lợn bị bệnh tăng đột biến trong các ngày 5 và 6 tháng 4. Nếu như ngày 4.4 toàn huyện chỉ có 1.551 con lợn bị bệnh, thì ngày 5.4 đã tăng lên 9.217 con, tăng 7.666 con. Ngày 6.4 số lợn ốm tăng lên 16.245 con, gấp 10 lần so với ngày 4.4. Tuy nhiên một tuần trở lại đây, lợn ốm tăng chậm, bình quân toàn huyện có 675 con lợn nhiễm bệnh tăng thêm trong ngày.

Anh Lê Văn Thu, trưởng trạm thú y huyện Triệu Sơn cho biết: Cuối tháng ba dịch lợn tai xanh đã xuất hiện ở một số địa phương trong huyện. Sau 5 ngày xuất hiện dịch, toàn huyện có 1.646 con lợn bị bệnh chiếm 1,6% tổng đàn. Bước sang ngày 5.4 số lợn nhiễm bệnh tai xanh đã tăng lên gấp 6 lần. Từ ngày 8 đến 11.4, bình quân mỗi ngày có từ 2000 đến 3000 con lợn bị ốm. Đặc biệt trong ngày 12.4, số lợn bị bệnh tăng đột biến lên 35.918 con, tăng 12.122 con so với ngày hôm trước.

So với các huyện trên, Thọ Xuân xuất hiện dịch muộn  hơn nhưng chỉ sau một ngày công bố dịch, số lợn ốm từ 1.999 con đã tăng lên 5.918 con. Số lợn bị bệnh tăng chậm trong các ngày 6 và 7 nhưng lại tăng nhanh vào các ngày từ 8 đến 11.4. Trong các ngày 12 đến 15.4, trung bình mỗi ngày có thêm 3.000 con lợn nhiễm bệnh.

Dịch lợn tai xanh hiện tăng nhanh ở các huyện Quảng Xương, Đông Sơn, Nông Cống, nâng số lợn ốm, chết lên tới trên 10.000 con. Riêng Quảng Xương có tới gần 17.000 co lợn ốm, chết phải tiêu huỷ. Đến ngày 16.4, dịch lợn tai xanh đã xuất hiện ở 360 xã, phường  thuộc 22 huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh Thanh Hóa. Các huyện Vĩnh Lộc, Ngọc Lặc, Cẩm Thuỷ, Hà Trung, Tĩnh  Gia, thị xã Bỉm Sơn, Sầm Sơn dịch xuất hiện muộn, các địa phương tiến hành tiêu huỷ khẩn trương nên nhìn chung số lợn nhiễm bệnh phát sinh trong ngày không cao.

Đến thời điểm này Thanh Hóa đã thành lập 2.068 chốt kiểm dịch động vật, phân bổ gần 28 tấn hóa chất, 108 bình bơm cơ động, 8.723 bình bơm tay, trên 823 tấn vôi bột  phục vụ tiêu độc, khử trùng và đã tiến hành tiêu huỷ trên 143 nghìn con lợn đạt tỷ lệ 97%. Tỉnh cũng đã huy động toàn bộ hệ thống chính trị, lực lượng bộ đội, công an, thanh niên xung kích, học sinh tham gia chống dịch nhưng dịch lợn tai xanh diễn biến khó lường, kết quả chặn dịch chưa đạt được như mong muốn.

Tại cuộc họp chiều ngày 16-4 với Ban chỉ đạo phòng chống dịch lợn tai xanh TƯ các ý kiến cho rằng, do phát hiện, dập dịch muộn nên dịch lợn tai nhanh đã lan nhanh ở Thanh Hóa và số lợn nhiễm bệnh tăng cao. Trong tổ chức chống dịch, nhân dân chưa thực hiện chưa tốt việc tiêu độc, khử trùng phương tiện, vật nuôi, vệ sinh cá nhân, chuồng trại, đường làng, ngõ xóm nhằm ngăn ngừa nguy cơ phát tán mần bệnh. 

Trên thực tế, nhiều địa phương chưa thực hiện đúng qui trình, kỷ thuật tiêu huỷ lợn, tiến hành tiêu độc, khử trùng ở những nơi tập trung đông người như cơ quan, công sở, trường học. Bên cạnh đó, có quá nhiều tuyến đường liên thôn, liên xã, giao thông nội đồng, đường dân sinh tự mở nên vẫn để xảy ra tình hình mua, bán, vận chuyển lợn ra ngoài vùng dịch, thậm chí có những chốt kiểm dịch bị thủng lưới. Bản thân hộ chăn  nuôi vẫn có tâm lý trông chờ, ỷ lại, thiếu chủ động thực thi các biện pháp truyền thống, kể cả hun khói, đốt bồ kết phòng ngừa dịch bệnh, chăm sóc, nâng cao sức đề kháng cho đàn lợn.

Theo ông Ken, chuyên gia tổ chức lương thực tế giới tại Việt Nam, ngoài phát tán mần bệnh qua không khí, nguyên nhân bùng phát dịch tai xanh ở lợn chủ yếu qua con đường tiếp xúc. Ngoài những nguyên nhân nêu trên tập quán, giết mổ, tiêu thụ lợn bệnh, tận dụng rác, chất thải sinh hoạt làm thức ăn chăn nuôi trong nông hộ chậm chuyển đổi, công tác kiểm dịch lợn giống chưa được quan tâm đúng mức. Thêm vào đó, tỷ lệ tiêm phòng các loại vắc-xin cho đàn lợn ở Thanh Hóa quá thấp càng làm gia tăng nguy cơ bùng phát, lây nhiễm dịch bệnh trong đàn lợn.

Lãnh đạo Bộ nôn nghiệp và phát triển nông thôn thừa nhận, sở dĩ chưa chặn được dịch tai xanh lây lan trên đàn lợn vì Thanh Hóa chậm triển khai các biện pháp phòng dịch, bị động trong chống dịch. Biện pháp kỷ thuật và các giải pháp đề ra thực hiện chưa nghiêm, đồng bộ, triệt để; khâu cách ly kém nên con người là nhân tố chủ quan làm lây lan dịch bệnh. Do vậy, đi đôi với việc phát hiện sớm, dập dịch ngay, trong đó tiêu huỷ là giải pháp ưu tiên, cần hướng trọng tâm công tác chống dịch sang bảo vệ tốt đàn lợn ở các địa phương chưa phát sinh ổ dịch, bố trí nguồn nhân lực, vật tư và chỉ đạo, tổ chức thực hiện hiệu quả hoạt động phòng, chống dịch.

Lãnh đạo UBND tỉnh Thanh Hóa khẳng định: Tỉnh nhà tiếp tục huy động mọi nguồn lực chống dịch với tinh thần kiên quyết, trách nhiệm cao. Biện pháp trước mắt vẫn là đẩy mạnh, nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, hướng dẫn hộ chăn nuôi chủ động thực thi các biện pháp chống dịch trên các phương tiện truyền thông từ huyện xuống cơ sở. Tăng cường giám sát dịch, ký cam kết trách nhiệm đến hộ gia đình đồng thời quản lý, chốt chặn triệt để, không để “lọt lưới” việc vận chuyển lợn ra ngoài vùng dịch.

Một trong những nhiệm vụ cấp bách đang được các địa phương thực hiện là tập trung khoanh vùng, bảo vệ hiệu quả các trang trại, gia trại chăn nuôi tập trung, tiêu độc khử trùng diện rộng, hạn chế người, phương tiện lưu thông qua vùng dịch.

Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa cũng yêu cầu các địa phương, ngành chức năng phối hợp công tác, tăng cường  kiểm tra, giám sát, hướng dẫn nhân dân thực hiện đúng qui trình tiêu huỷ lợn bệnh, xử lý hố chôn bảo đảm vệ sinh, chủ động mua thêm vật tư, hóa chất phục vụ chống dịch. Tỉnh cũng dự kiến sớm phân bổ nguồn vốn TƯ cho tạm ứng để nhân dân khôi phục chăn nuôi hoặc chuyển hướng sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế hộ gia đình.