Đó là anh Nguyễn Văn Khôn -Chi hội trưởngChi hội Nông dân nghề nghiệp trồng cây dược liệu xáo tam phân tại xã Hưng Thịnh, tỉnh Đồng Nai.

Năm 2012, qua các phương tiện thông tin đại chúng, anh được biết đến cây xáo tam phân; đồng thời anh cũng đã tìm tòi thêm nhiều tài liệu và được chia sẻ kiến thức trực tiếp từ một số nhà khoa học, nhà nghiên cứu về dược liệu, qua đó anh tổng hợp được nhiều thông tin giá trị về loài cây trồng này.

Anh Khôn vinh dự được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam bình chọn và tôn vinh danh hiệu Nhà Khoa học của nhà nông và danh hiệu Nông dân Việt Nam xuất sắc 2024

Trong thời gian này, tại khu vực Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa và các tỉnh lân cận, người dân đổ xô vào rừng khai thác cây xáo tam phânđể bán cho thương lái xuất khẩu. Giá bán ban đầu chỉ vài trăm ngàn đồng/kg rễ, sau đó tăng lên đến vài triệu đồng/kg.

Trước sự khai thác ồ ạt, tận diệt cây xáo tam phâncủa người dân và chưa có biện pháp, ngăn chặn, bảo vệ kịp thời từ cơ quan chức năng, cây xáo tam phântrong tự nhiên dần dần bị khai thác cạn kiệt và gần như không còn khả năng phục hồi.

Thời điểm này, anh đã nghiên cứu, tìm hiểu và đánh giá rằng cây xáo tam phân có tiềm năng rất lớn về cả y học lẫn kinh tế. Vì vậy, anh quyết định mang cây xáo tam phântừ Khánh Hòa về Đồng Nai để bảo tồn, nuôi trồng và phát triển. Đây là một nhân duyên và cũng được coi như là sứ mệnh mà anh gắn bó với cây dược liệu quý này cho đến ngày hôm nay.

 Ban đầuanh gặp phải rất nhiều khó khăn do chưa biết tập tính sinh trưởng của cây, nên cây giống chết nhiều, chậm phát triển, chưa biết cách nhân giống.

Trong 5 năm đầu, hầu như anh chưa có nguồn thu. Thiếu vốn và có cả thất bại, nhưng anh Khôn vẫn tiếp tục đầu tư, nghiên cứu, đặc biệt là nghiên cứu xây dựng Đề án về bảo tồn và phát triển cây dược liệu xáo tam phân(được HộiNông dân xã Hưng Thịnh phê duyệt). Sự kiên trì với dự án đã mang lại kết quả hơn mong đợi, là làm chủ được nhân giống vô tính, chủ động hoàn toàn nguồn giống, quan trọng nhất là bảo tồn và phát triển được giống cây xáo tam phân.

Từ lúc ban đầu chỉ có vài chục cây giống, đến nay anh đã phát triển thành trang trại đặc thù với diện tích 1,7 ha, thành lập được Chi hội Nông dân nghề nghiệp trồng cây dược liệu xáo tam phântại xã Hưng Thịnh, tỉnh Đồng Nai với 15 thành viên, vùng trồng nguyên liệu trên 17ha, tạo việc làm thường xuyên, ổn định cho trên 20 lao động và hàng trăm lao động thời vụ/năm.

Để nâng cao giá trị về dược tính của sản phẩm, anh đã kết hợp với nhà khoa học tại Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh để thực hiện đề tài nghiên cứu tác dụng chữa ung phổi của lá xáo tam phân, bước đầu đã có kết quả khích lệ. Đề tài thứ 2 là xây dựng quy trình tách hàm lượng dược chất courmarin tinh khiết để điều chế thuốc chữa ung thư gan.

 Trong sản xuất, anh không ngừng tìm tòi, áp dụng các phương pháp đổi mới sáng tạo, đầu tư máy móc, công nghệ hiện đại để nâng cao chất lượng, thương hiệu, thiết bị đóng gói sản phẩm hiện đại. Anh đầu tư nâng cấp xây dựng vùng trồng nguyên liệu chất lượng cao, nâng cấp chế biến sâu sản phẩm từ dạng nguyên liệu thô thông thường lên thành thực phẩm bảo vệ sức khỏe được sản xuất trên dây chuyền máy móc hiện đại, tại nhà máy đạt chuẩn GMP được Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế cấp phép nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, hoàn thiện mẫu mã bao bì đẹp, đáp ứng nhu cầu khách hàng trong và ngoài nước.

Đến tháng 6 năm 2025, anh đã có 2 sản phẩm chăm sóc sức khỏe đạt chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia.Với sản phẩm OCOP “5 sao” quốc gia, anh tự tin đẩy mạnh xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm đặc trưng của địa phương đến khách hàng trong nước và xuất khẩu, góp phần tạo thêm việc làm cho người lao động địa phương, nâng cao thu nhập và đời sống cho người lao động; đóng góp một phần cho sự phát triển kinh tế địa phương.

Vượt qua khó khăn và định hình phát triển của giai đoạn đầu, giai đoạn năm  2020-2025, trang trại của anh đạt được kết quả khả quan với doanh thu tăng dần, từ 3đến 7 tỷ đồng trên năm. Lợi nhuận bình quân đạt từ 2-3 tỷ đồng mỗi năm sau khi trừ chi phí.

Từ lợi nhuận thu được, phần lớn anh đưa vào tái đầu tư mở rộng sản xuất, đến nay Trang trại trồng cây dược liệu xáo tam phânrộng 5,6ha; tài sản đầu tư đạt trên 20 tỷ đồng. Cơ sở đã giải quyết việc làm cho 20-40 lao động thường xuyên hàng năm, mức thu nhập của lao động bình quân: 9.000.000 đồng/người/tháng.

Cùng với việc phát triển kinh tế, anh và gia đình luôn sống và làm việc theo chủ trương, đường lối của Đảng và nhà nước, chấp hành nghiêm các quy định của nhà nước về an toàn lao động, an toàn thực phẩm trong sản xuất, bảo vệ môi trường, tích cực tham gia các phong trào của địa phương như phong trào xây dựng nông thôn mới, tham gia các hoạt động thiện nguyện ủng hộ hàng trăm triệu đồng cho đồng bào khó khănở một số địa phương vùng sâu, vùng xa, miền núi, biên giới, đồng bào bị ảnh hưởng do thiên tai bão lũ. Hàng năm đơn vị của anh hỗ trợ hàng chục tấn dược liệu cho các hệ thống cư sĩ Tịnh độ giáo hội Phật giáo Việt Nam, Phật giáo Hòa Hảo, các nhà thuốc Nam từ thiện với các “thang thuốc 0 đồng” cho người khó khăn với giá trị đóng góp từ 100-200 triệu đồng mỗi năm.

Trong quá trình tham gia phong trào thi đua “Nông dân sản xuất kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau làm giàu và giảm nghèo bền vững”, anh đã được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam trao tặng danh hiệu “Nhà Khoa học của Nhà nông” năm 2022 và danh hiệu “Nông dân Việt Nam xuất sắc 2024”.

Có được thành tích trên là sự cố gắng nỗ lực không ngừng của bản thân, sự đồng hành của gia đình, cộng sự và đặc biệt là có sự quan tâm, chỉ đạo, hướng dẫn, tạo điều kiện của cấp ủy, chính quyền địa phương, các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể, trong đó trực tiếp là các cấp Hội Nông dân Việt Nam.

Mô hình trên góp phần giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập nhiều lao động địa phương đồng thời thúc đẩy kinh tế địa phương ngày càng phát triển.

Thu Thuỷ