Trong quá trình triển khai Dự án “Tăng cường sự tham gia của các hợp tác xã nông nghiệp vào chuỗi giá trị”, Hội Nông dân tỉnh Bắc Giang đã tập trung hỗ trợ các hợp tác xã ở khu vực miền núi, vùng khó khăn tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết, nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản đặc trưng. Hợp tác xã ong mật hữu cơ Sơn Động là một trong những mô hình tiêu biểu, phản ánh rõ nét vai trò đồng hành của tổ chức Hội trong phát triển kinh tế tập thể gắn với lợi thế bản địa.
Sơn Động là huyện miền núi có diện tích rừng lớn nhất tỉnh Bắc Giang, với hệ sinh thái đa dạng, nguồn hoa rừng phong phú, tạo điều kiện tự nhiên thuận lợi cho nghề nuôi ong lấy mật. Tuy nhiên, trong nhiều năm, hoạt động nuôi ong trên địa bàn chủ yếu mang tính nhỏ lẻ, phân tán, thiếu liên kết giữa các hộ; sản phẩm tiêu thụ phụ thuộc vào thương lái, giá trị chưa ổn định, thu nhập của người dân còn bấp bênh.
Trước thực tế đó, Hợp tác xã ong mật hữu cơ Sơn Động được thành lập nhằm tập hợp các hộ nuôi ong vào tổ chức sản xuất chung, từng bước chuẩn hóa quy trình kỹ thuật và nâng cao chất lượng sản phẩm. Hội Nông dân tỉnh Bắc Giang đã đóng vai trò quan trọng trong công tác tuyên truyền, vận động hội viên tham gia hợp tác xã, đồng thời kết nối HTX với Dự án “Tăng cường sự tham gia của các hợp tác xã nông nghiệp vào chuỗi giá trị”.
Thông qua dự án, HTX được hỗ trợ tập huấn về tổ chức sản xuất, quản trị hợp tác xã, liên kết thị trường và định hướng phát triển sản phẩm theo chuỗi giá trị. Đây được xem là bước chuyển quan trọng, giúp nghề nuôi ong ở Sơn Động thoát khỏi sản xuất tự phát, từng bước hình thành mô hình kinh tế tập thể bền vững.
Một trong những kết quả nổi bật khi HTX ong mật Sơn Động tham gia dự án là việc tổ chức lại toàn bộ quy trình sản xuất theo hướng liên kết chuỗi. Các thành viên HTX được hướng dẫn áp dụng quy trình nuôi ong hữu cơ, khai thác mật theo mùa hoa rừng tự nhiên, bảo đảm an toàn sinh học, hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến môi trường rừng.
Khâu thu hoạch, sơ chế và bảo quản mật ong được thống nhất quy trình, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm hao hụt và bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Song song với đó, HTX từng bước hoàn thiện bao bì, nhãn mác, xây dựng và quảng bá thương hiệu “Mật ong rừng Sơn Động”, khẳng định nguồn gốc xuất xứ và giá trị đặc trưng của sản phẩm miền núi Bắc Giang.
Việc tham gia chuỗi giá trị đã giúp HTX nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ, giảm phụ thuộc vào thương lái truyền thống. Giá bán mật ong ổn định hơn, thu nhập của các thành viên được cải thiện rõ rệt, góp phần tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng cao.
Trong khuôn khổ dự án, HTX ong mật Sơn Động cũng được tiếp cận các nội dung về ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong nông nghiệp. Các thành viên HTX được tập huấn kỹ năng sử dụng nền tảng số để giới thiệu sản phẩm, quảng bá thương hiệu trên môi trường trực tuyến, từng bước tiếp cận thương mại điện tử.
Việc ứng dụng công nghệ số giúp HTX nâng cao hiệu quả quản lý, tăng tính minh bạch thông tin sản phẩm, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc và kết nối trực tiếp với người tiêu dùng. Đây được xem là hướng đi phù hợp, nhất là trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng, xuất xứ và câu chuyện sản phẩm nông nghiệp.
Theo đánh giá của Hội Nông dân tỉnh Bắc Giang, chuyển đổi số không chỉ giúp HTX mở rộng kênh tiêu thụ mà còn góp phần nâng cao năng lực quản trị, tạo nền tảng để các hợp tác xã miền núi tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông sản.
Thực tiễn cho thấy, mô hình HTX ong mật Sơn Động đã góp phần quan trọng trong công tác giảm nghèo bền vững tại địa phương. Nghề nuôi ong phù hợp với điều kiện miền núi, tận dụng tốt tài nguyên rừng, không đòi hỏi nhiều diện tích đất sản xuất, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho các hộ dân, trong đó có nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số.
Việc phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị giúp các hộ nuôi ong nâng cao thu nhập, từng bước thoát nghèo, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường sinh thái. Đây là hướng đi phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế gắn với bảo vệ tài nguyên và môi trường bền vững.
Từ mô hình HTX ong mật hữu cơ Sơn Động có thể thấy rõ vai trò nòng cốt của Hội Nông dân tỉnh Bắc Giang trong việc hỗ trợ nông dân phát triển kinh tế tập thể, tham gia chuỗi giá trị nông sản. Hội không chỉ làm tốt công tác tuyên truyền, vận động mà còn chủ động kết nối các nguồn lực, chương trình, dự án để hỗ trợ hợp tác xã nâng cao năng lực tổ chức sản xuất, quản trị và tiêu thụ sản phẩm.
Việc lựa chọn đúng sản phẩm có lợi thế so sánh, phù hợp điều kiện tự nhiên của địa phương; đồng thời tổ chức sản xuất theo hướng liên kết, bền vững đã giúp HTX ong mật Sơn Động từng bước khẳng định vị thế trên thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp miền núi Bắc Giang.
Từ những kết quả đạt được, Hội Nông dân tỉnh Bắc Giang xác định tiếp tục đồng hành, hỗ trợ các hợp tác xã nông nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, nhất là các sản phẩm đặc trưng, có tiềm năng thị trường. Trọng tâm là nâng cao năng lực quản trị hợp tác xã, tăng cường ứng dụng khoa học – công nghệ và chuyển đổi số, từng bước xây dựng các mô hình sản xuất hiệu quả, bền vững, có khả năng nhân rộng.
Mô hình HTX ong mật hữu cơ Sơn Động là minh chứng sinh động cho hiệu quả của Dự án “Tăng cường sự tham gia của các hợp tác xã nông nghiệp vào chuỗi giá trị”, đồng thời khẳng định vai trò đồng hành của tổ chức Hội trong hỗ trợ nông dân phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và làm giàu chính đáng trên quê hương.
Hồng Linh