Trả lời:
I. KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA VÀNG LÁ SINH LÝ Ở LÚA
Vàng lá sinh lý là hiện tượng lá lúa chuyển vàng do rối loạn sinh trưởng và dinh dưỡng, không do tác nhân sinh học gây bệnh (nấm, vi khuẩn, virus, côn trùng).
Đặc điểm nhận biết quan trọng:
Vàng lá đồng đều, thường bắt đầu từ lá già
Không có vết bệnh, đốm hoại tử hay mùi thối
Cây vẫn còn rễ, không héo rũ đột ngột
Ít hoặc không lây lan theo ổ bệnh
II. NGUYÊN NHÂN GÂY VÀNG LÁ SINH LÝ Ở CÂY LÚA
1. Mất cân đối dinh dưỡng – nguyên nhân phổ biến nhất
a) Thiếu đạm (N)
Lá già vàng từ chóp lan vào phiến lá
Cây thấp, đẻ nhánh kém
b) Thiếu kali (K)
Mép lá vàng, cháy khô
Cây yếu, dễ đổ ngã
c) Thiếu magie (Mg) hoặc lưu huỳnh (S)
Vàng giữa gân lá, gân vẫn xanh
Thường xuất hiện trên đất cát nhẹ, đất bạc màu
→ Các dạng thiếu này không gây chết nhanh, nhưng làm giảm mạnh năng suất.
2. Ngộ độc hữu cơ, phèn, hoặc sắt (Fe)
Xảy ra nhiều ở ruộng mới cày vùi rơm rạ, đất phèn
Rễ lúa chuyển nâu đen, hút dinh dưỡng kém
Lá vàng nhạt, cây sinh trưởng chậm
3. Điều kiện đất – nước bất lợi
Ruộng bị ngập úng kéo dài, thiếu oxy cho rễ
Hoặc khô hạn đột ngột sau thời gian ngập
→ Rễ bị tổn thương sinh lý, dẫn đến rối loạn hấp thu dinh dưỡng.
4. Ảnh hưởng của thời tiết
Nhiệt độ thấp đầu vụ hoặc nắng nóng gay gắt
Biên độ nhiệt ngày – đêm lớn
→ Quá trình quang hợp và chuyển hóa dinh dưỡng bị ức chế tạm thời.
5. Tác động của phân bón và thuốc BVTV
Bón phân đậm đặc, bón sai thời điểm
Phun thuốc BVTV không phù hợp, gây “sốc sinh lý”
→ Lá vàng nhanh nhưng không có triệu chứng bệnh học.
III. BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC VÀ PHÒNG NGỪA
1. Điều chỉnh dinh dưỡng hợp lý
Bón phân cân đối N–P–K, tăng cường:
Kali
Canxi, magie, silic
Bổ sung phân bón lá chứa trung – vi lượng khi cần
2. Quản lý nước khoa học
Giữ mực nước 3–5 cm, không để ruộng úng kéo dài
Thực hiện “ướt – khô xen kẽ” giúp rễ hô hấp tốt
3. Cải tạo đất và xử lý ngộ độc
Bón vôi, lân nung chảy để khử phèn, hạ độc
Sử dụng chế phẩm vi sinh phân giải rơm rạ
4. Canh tác phòng ngừa lâu dài
Không bón thừa đạm đầu vụ
Chọn giống lúa thích nghi điều kiện đất đai địa phương
Hạn chế lạm dụng thuốc BVTV khi chưa xác định đúng nguyên nhân
IV. KẾT LUẬN KHOA HỌC
Vàng lá sinh lý ở lúa là phản ứng sinh học tự nhiên của cây trước điều kiện bất lợi, không phải bệnh truyền nhiễm. Việc nhầm lẫn và xử lý bằng thuốc trừ bệnh không những không hiệu quả mà còn làm trầm trọng thêm stress sinh lý cho cây.
Cách tiếp cận đúng đắn là:
“Hiểu đúng nguyên nhân – điều chỉnh dinh dưỡng và điều kiện canh tác – phục hồi sức sinh trưởng của cây”.
Quốc Thái