Trả lời: Rét buốt kéo dài không chỉ là yếu tố bất lợi về thời tiết mà còn là tác nhân dịch tễ quan trọng, làm suy giảm sức đề kháng, rối loạn sinh lý và tạo điều kiện cho nhiều mầm bệnh truyền nhiễm bùng phát, lây lan nhanh trong đàn gia súc, gia cầm. Dưới đây là những nhóm bệnh điển hình cần đặc biệt cảnh giác:

I. Nhóm bệnh đường hô hấp – gia tăng mạnh nhất trong rét kéo dài

1. Viêm phổi – tụ huyết trùng (trâu, bò, lợn)

Nguyên nhân: vi khuẩn Pasteurella multocida.

Điều kiện thuận lợi: lạnh sâu, chuồng ẩm, gió lùa.

Biểu hiện: sốt cao, thở gấp, ho, chảy nước mũi, có thể chết nhanh.

Nguy cơ: bùng phát cấp tính, tỷ lệ chết cao nếu không can thiệp sớm.

2. Viêm phế quản truyền nhiễm (IB) ở gia cầm

Tác nhân: virus IB.

Biểu hiện: ho khẹc, thở khó, giảm ăn, giảm đẻ rõ rệt.

Đặc điểm: lây lan rất nhanh khi nhiệt độ thấp.

II. Nhóm bệnh tiêu hóa – bùng phát âm thầm nhưng dai dẳng

3. Tiêu chảy truyền nhiễm (E. coli, Salmonella)

Đối tượng: bê, nghé, lợn con, gà con.

Nguyên nhân gián tiếp: rét làm giảm nhu động ruột, rối loạn tiêu hóa.

Biểu hiện: phân loãng, mất nước, còi cọc, chết rải rác.

4. Phó thương hàn (gia cầm)

Tác nhân: Salmonella.

Nguy cơ: dễ bùng phát khi chuồng nuôi ẩm thấp, vệ sinh kém mùa đông.

III. Nhóm bệnh virus nguy hiểm – dễ bùng phát khi miễn dịch suy giảm

5. Lở mồm long móng (trâu, bò, lợn)

Tính chất: bệnh virus lây lan rất mạnh.

Liên quan rét buốt: rét làm giảm hiệu quả miễn dịch, virus tồn tại lâu ngoài môi trường lạnh.

Biểu hiện: loét miệng, chân, móng; giảm ăn, giảm sữa.

6. Dịch tả lợn cổ điển, dịch tả lợn châu Phi

Đặc điểm: virus tồn tại lâu trong môi trường nhiệt độ thấp.

Nguy cơ mùa đông: vận chuyển, nhốt kín chuồng làm tăng lây lan.

7. Newcastle (gà rù) và cúm gia cầm

Tác nhân: virus độc lực cao.

Biểu hiện: ủ rũ, xù lông, chết nhanh; có thể chết hàng loạt.

Mùa nguy cơ cao: đông – xuân.

IV. Nhóm bệnh kế phát do stress lạnh và bội nhiễm

8. CRD – bệnh hô hấp mãn tính (gia cầm)

Tác nhân: Mycoplasma gallisepticum kết hợp vi khuẩn khác.

Liên quan rét: stress lạnh làm bệnh tái phát, khó điều trị dứt điểm.

9. Nhiễm ký sinh trùng cơ hội

Biểu hiện: suy nhược, thiếu máu, giảm tăng trọng.

Cơ chế: hệ miễn dịch suy yếu trong điều kiện rét kéo dài.

V. Đặc điểm chung của dịch bệnh trong rét buốt kéo dài

Sức đề kháng đàn vật nuôi giảm nhanh.

Mầm bệnh tồn tại lâu hơn trong môi trường lạnh, ẩm.

Khó phát hiện sớm do triệu chứng ban đầu mờ nhạt

Tốc độ lây lan nhanh trong điều kiện nuôi nhốt kín.

VI. Định hướng phòng bệnh mang tính căn cơ

Tiêm phòng đầy đủ, đúng lịch trước mùa đông.

Gia cố chuồng trại kín gió nhưng thông thoáng.

Tăng cường dinh dưỡng, vitamin, khoáng, men tiêu hóa.

Phát hiện sớm – cách ly kịp thời – xử lý triệt để.

Rét buốt kéo dài là “chất xúc tác” làm nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm bùng phát đồng thời, đặc biệt là các bệnh đường hô hấp và bệnh virus. Nhận diện sớm nguy cơ và chủ động phòng bệnh ngay từ đầu mùa đông là giải pháp hiệu quả nhất, kinh tế nhất và bền vững nhất trong chăn nuôi.

Ngọc Linh