Trả lời: Rét hại dưới 10°C, đặc biệt khi kéo dài nhiều ngày, được coi là tình huống nguy cơ cao trong chăn nuôi. Ở ngưỡng nhiệt này, gia súc, gia cầm dễ rơi vào trạng thái stress lạnh nghiêm trọng, suy kiệt nhanh, bùng phát dịch bệnh và có thể chết hàng loạt nếu không xử lý kịp thời. Người chăn nuôi cần triển khai đồng bộ, khẩn trương các nhóm giải pháp sau:

I. Ứng phó tức thời về chuồng trại – “giữ ấm là mệnh lệnh số một”

Che chắn triệt để gió lùa: dùng bạt, bao tải, phên nứa; chú ý hướng gió mùa đông bắc.

Bịt kín các khe hở thấp, nhưng vẫn để cửa thông khí phía trên chống ngạt.

Lót dày chất độn khô (rơm, trấu, mùn cưa) để cách lạnh nền chuồng.

Tuyệt đối không thả rông gia súc, gia cầm ngoài trời khi nhiệt độ <12°C.

Nguyên tắc sinh lý: Giảm thất thoát nhiệt giúp vật nuôi tiết kiệm 20–30% năng lượng duy trì.

II. Sưởi ấm khẩn cấp – làm đúng kỹ thuật, tránh tai biến

Đốt lửa sưởi ngoài chuồng hoặc góc chuồng thoáng, không đốt giữa chuồng kín.

Ưu tiên bóng điện, đèn hồng ngoại, than sinh học nếu có điều kiện.

Sưởi tập trung ban đêm và sáng sớm, khi nhiệt độ thấp nhất.

Theo dõi sát biểu hiện vật nuôi để điều chỉnh nhiệt phù hợp.

Tránh đốt lửa kín gây ngộ độc khí CO – nguyên nhân chết âm thầm rất thường gặp.

III. Điều chỉnh ngay khẩu phần ăn – chống suy kiệt nhanh

Tăng năng lượng khẩu phần: ngô, cám, sắn, khoai hấp chín.

Bổ sung đạm dễ tiêu ở mức hợp lý, không tăng đột ngột.

Cho uống nước ấm (đặc biệt sáng sớm).

Chia khẩu phần thành nhiều bữa nhỏ trong ngày.

Dinh dưỡng đầy đủ là “hàng rào miễn dịch” quan trọng nhất trong rét hại.

IV. Bảo vệ nhóm vật nuôi nguy cơ cao

Ưu tiên tuyệt đối: con non, con già, gia súc gầy yếu, gia cầm đẻ.

Tách đàn, nhốt riêng, sưởi ấm kỹ hơn.

Với bê, nghé, lợn con, gà con: duy trì nhiệt độ ổn định, tránh dao động ngày – đêm.

V. Phòng bệnh khẩn cấp – không đợi có triệu chứng

Bổ sung vitamin A, D, E, C; khoáng vi lượng; men tiêu hóa.

Tăng cường sát trùng chuồng trại (vôi bột, thuốc sát trùng phù hợp).

Theo dõi thân nhiệt, biểu hiện ăn uống, hô hấp hằng ngày.

Phát hiện bất thường phải cách ly và báo cán bộ thú y ngay.

VI. Điều chỉnh quản lý – giảm tối đa stress lạnh

Hạn chế vận chuyển, mua bán, nhập đàn trong thời gian rét hại.

Không tắm rửa, không dồn ép, không tiêm phòng khi rét đậm.

Giữ chuồng khô ráo, vệ sinh nhưng tránh xịt rửa bằng nước lạnh.

VII. Tổ chức trực rét – yếu tố quyết định thành bại

Phân công người trực ban đêm, kiểm tra lửa sưởi và tình trạng vật nuôi.

Chủ động chuẩn bị củi khô, bạt che, thức ăn dự trữ trước đợt rét.

Ghi chép diễn biến nhiệt độ và tình trạng đàn để xử lý kịp thời.

Khi rét hại xuống dưới 10°C, chăn nuôi bước vào trạng thái ứng phó khẩn cấp. Chỉ khi thực hiện đồng bộ: giữ ấm – dinh dưỡng – sưởi an toàn – phòng bệnh chủ động, người chăn nuôi mới có thể giảm thiểu thiệt hại, bảo toàn đàn vật nuôi.

Ngọc Linh