Trả lời: Ngưỡng 12°C được coi là “điểm báo động sinh lý” đối với phần lớn cây trồng nhiệt đới và á nhiệt đới. Khi nhiệt độ xuống dưới mức này, các quá trình hấp thu nước – dinh dưỡng, quang hợp và hô hấp đều bị rối loạn, rất dễ dẫn đến sốc lạnh, thối rễ, cháy lá, ngừng sinh trưởng. Vì vậy, người trồng trọt bắt buộc phải điều chỉnh toàn diện chế độ chăm sóc theo hướng “giữ ấm – giảm kích thích – duy trì ổn định”.

I. ĐIỀU CHỈNH CHẾ ĐỘ TƯỚI NƯỚC (YẾU TỐ QUAN TRỌNG NHẤT)

1. Giảm lượng tưới, tăng chất lượng tưới

Chỉ tưới khi đất thực sự khô, tránh tưới theo thói quen.

Tuyệt đối không tưới vào chiều tối hoặc ban đêm, vì nước lạnh làm hạ nhanh nhiệt độ vùng rễ.

2. Thời điểm tưới phù hợp

Tưới vào khung giờ 9h30 – 11h sáng, khi nhiệt độ không khí bắt đầu tăng.

Ưu tiên tưới nhẹ, tưới thấm, tránh tưới xối mạnh gây tổn thương rễ.

Tưới sai thời điểm trong rét đậm chính là nguyên nhân hàng đầu gây chết cây non.

II. ĐIỀU CHỈNH CHẾ ĐỘ BÓN PHÂN

1. Tạm dừng bón phân đạm

Khi nhiệt độ

Đạm còn kích thích sinh trưởng non, khiến cây mất khả năng chống rét.

2. Ưu tiên kali, lân và phân hữu cơ hoai

Kali giúp tăng độ dày thành tế bào, hạn chế tổn thương do lạnh.

Lân hỗ trợ phát triển rễ, giúp cây phục hồi sau rét.

Phân hữu cơ hoai mục giúp giữ ấm đất, cải thiện vi sinh vật có lợi.

III. ĐIỀU CHỈNH CHĂM SÓC CƠ GIỚI – CANH TÁC

Không xới xáo, làm cỏ mạnh khi trời rét đậm để tránh làm tổn thương rễ.

Hạn chế tác động cơ học (tỉa lá, bấm ngọn) trong giai đoạn rét sâu.

Giữ mặt luống ổn định, không để đất trơ trọi.

IV. TĂNG CƯỜNG BIỆN PHÁP GIỮ ẤM, ĐIỀU HÒA TIỂU KHÍ HẬU

1. Che phủ đất

Duy trì lớp phủ nilon hoặc rơm rạ dày hơn bình thường.

Với rét hại kéo dài (

2. Chống gió lạnh

Dùng bạt, phên tre, hàng rào tạm chắn hướng gió mùa đông bắc.

Đặc biệt quan trọng với rau ăn lá, cây con mới trồng.

V. ĐIỀU CHỈNH PHÒNG TRỪ SÂU BỆNH

Không phun thuốc hóa học khi nhiệt độ quá thấp, cây hấp thu kém, dễ ngộ độc.

Nếu bắt buộc, chỉ sử dụng chế phẩm sinh học, phun vào ngày có nắng nhẹ.

Tăng cường vệ sinh đồng ruộng, loại bỏ cây bị thối, héo.

VI. THEO DÕI VÀ XỬ LÝ KỊP THỜI DẤU HIỆU SỐC LẠNH

Dấu hiệu sớm

Lá tím, vàng nhạt, rũ xuống buổi sáng.

Cây chậm lớn, rễ trắng chuyển nâu.

Xử lý

Ngừng mọi kích thích sinh trưởng.

Giữ ấm, tưới nước ấm nhẹ vào ban ngày.

Sau rét, bón phục hồi nhẹ bằng lân + kali.

Khi nhiệt độ xuống dưới 12°C, nguyên tắc cốt lõi trong chăm sóc cây trồng là: 
- “Ít can thiệp – đúng thời điểm – ưu tiên ổn định sinh lý cây.”

- Thực hiện tốt các điều chỉnh trên sẽ giúp cây tránh sốc lạnh, giảm tỷ lệ chết, nhanh phục hồi sau rét, đặc biệt quan trọng đối với sản xuất vụ đông ở vùng núi phía Bắc.

Quốc Thái