Trả lời: Đốt lửa sưởi ấm là biện pháp dân gian – kỹ thuật được áp dụng phổ biến ở vùng núi, vùng rét đậm rét hại. Tuy nhiên, nếu làm không đúng kỹ thuật, biện pháp này có thể gây ngộ độc khí, cháy nổ, stress nhiệt, thậm chí làm vật nuôi chết hàng loạt. Vì vậy, cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:

I. Vị trí đốt lửa – an toàn là yêu cầu số một

Đặt bếp lửa ngoài chuồng hoặc ở góc chuồng thoáng, tuyệt đối không đốt giữa chuồng kín.

Khoảng cách từ bếp lửa đến vật nuôi tối thiểu 1,5–2 m (trâu, bò); 0,7–1 m (gia cầm).

Bếp phải có tường chắn, khung bảo vệ, tránh than hồng bắn ra gây bỏng, cháy lông.

Nguyên tắc: Sưởi bằng nhiệt tỏa, không phải sưởi bằng lửa trực tiếp.

II. Bảo đảm thông thoáng – phòng ngộ độc khí

Chuồng nuôi phải có lỗ thông gió phía trên, không bịt kín hoàn toàn.

Khói phải thoát lên cao, không quẩn ngang tầm hô hấp của vật nuôi.

Tuyệt đối tránh đốt lửa trong chuồng kín bằng bạt, ni-lông không có lỗ thoát khí.

Nguy cơ lớn: khí CO (carbon monoxide) không mùi, dễ gây chết ngạt về đêm.

III. Vật liệu đốt – chọn đúng, đốt sạch

Nên dùng:

Củi khô, trấu khô, mùn cưa ép, than sinh học.

Rơm rạ khô đã phơi kỹ (đốt lượng nhỏ, có kiểm soát).

Không được dùng:

Nhựa, cao su, vải vụn, bao bì hóa chất.

Rơm rạ ẩm, gỗ mục gây nhiều khói độc.

Mục tiêu: Ít khói – nhiệt ổn định – không khí sạch.

IV. Điều tiết nhiệt độ – tránh “sốc nhiệt ngược”

Không đốt lửa quá to làm nhiệt độ chuồng tăng đột ngột.

Ban ngày trời ấm, giảm hoặc tắt bếp, tránh chênh lệch nhiệt lớn giữa ngày – đêm.

Gia cầm, vật nuôi non cần nhiệt ổn định, không nóng – lạnh thất thường.

Nguyên tắc sinh lý: Chênh lệch nhiệt >7–8°C dễ gây viêm phổi, tụ huyết trùng.

V. Thời gian sưởi – đúng lúc, đúng đối tượng

Chỉ sưởi khi nhiệt độ môi trường <15°C (trâu bò), <18–20°C (gia cầm).

Tập trung sưởi vào ban đêm, sáng sớm, thời điểm lạnh nhất.

Gia súc trưởng thành khỏe mạnh không cần sưởi liên tục.

VI. Kết hợp biện pháp kỹ thuật khác – không phụ thuộc hoàn toàn vào lửa

Che chắn chuồng kín gió, lót đệm rơm khô.

Tăng khẩu phần giàu năng lượng, cho uống nước ấm.

Với gia cầm: ưu tiên bóng sưởi hồng ngoại, đèn điện nếu có điều kiện.

Đốt lửa chỉ là giải pháp hỗ trợ, không thay thế kỹ thuật chăn nuôi chuẩn.

VII. Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần xử lý ngay

Vật nuôi thở gấp, ho, chảy nước mũi.

Nằm tụm, lờ đờ, bỏ ăn.

Có mùi khét, khói dày trong chuồng.

Xử lý khẩn cấp: dập lửa, mở thông thoáng chuồng, đưa vật nuôi ra nơi thoáng khí.

Đốt lửa sưởi ấm cho vật nuôi chỉ an toàn khi kiểm soát tốt ba yếu tố: vị trí – thông khí – vật liệu đốt. Làm đúng kỹ thuật sẽ giúp vật nuôi vượt qua rét đậm rét hại; làm sai có thể biến biện pháp bảo vệ thành nguồn rủi ro nghiêm trọng.

Ngọc Linh