Trả lời:
1. Rét buốt làm “tê liệt” khả năng hấp thu và chuyển hóa của cây
Trong những ngày nhiệt độ xuống thấp:
Hoạt động của hệ rễ bị ức chế mạnh: Rễ hút nước và dinh dưỡng rất kém, đặc biệt là đạm.
Enzyme trong cây hoạt động chậm: Quá trình chuyển hóa đạm từ dạng vô cơ sang dạng hữu cơ bị đình trệ.
Khi bón nhiều đạm lúc này, cây không hấp thu được, đạm dễ bị tồn dư trong đất hoặc bốc hơi, rửa trôi, gây lãng phí và ô nhiễm môi trường.
2. Bón nhiều đạm khiến cây “bốc lộc non” – cực kỳ mẫn cảm với rét
Đạm là yếu tố kích thích sinh trưởng thân – lá:
Khi gặp điều kiện thuận lợi giả tạo (đạm cao, thuốc kích thích), cây đâm chồi, ra lá non.
Trong rét buốt, các mô non này:
Thành tế bào mỏng
Hàm lượng nước cao
Chưa tích lũy đủ đường và chất khô
Hệ quả là cháy lá, thối ngọn, chết đỉnh sinh trưởng, thậm chí chết cây con khi rét kéo dài.
3. Làm suy giảm sức chống chịu tự nhiên của cây
Bón thừa đạm và kích thích sinh trưởng trong rét:
Làm mất cân đối dinh dưỡng (N cao – K, Ca, Mg thấp).
Giảm khả năng tích lũy:
Đường hòa tan
Proline và các chất chống stress
Cây giảm khả năng chống rét, dễ bị sốc sinh lý và phục hồi rất chậm sau rét.
4. Gia tăng nguy cơ sâu bệnh trong điều kiện lạnh ẩm
Rét buốt thường đi kèm ẩm độ cao:
Mô non do thừa đạm rất dễ bị:
Nấm gây thối nhũn
Thối gốc, chết cây con
Sương mai, phấn trắng, lở cổ rễ
Việc phun thuốc kích thích sinh trưởng càng làm mở đường cho mầm bệnh xâm nhập.
5. Thuốc kích thích sinh trưởng gây “ép cây” vượt ngưỡng sinh lý
Các chất kích thích (auxin, GA₃, cytokinin…):
Buộc cây tăng phân chia tế bào, kéo dài thân lá
Trong khi nhiệt độ thấp không đủ năng lượng để nuôi quá trình sinh trưởng đó
Cây rơi vào trạng thái stress kép: vừa bị rét, vừa bị ép sinh trưởng → dễ suy kiệt, thậm chí chết sau rét.
6. Hậu quả lâu dài đối với năng suất và chất lượng
Những ruộng/vườn bón nhiều đạm trong rét thường:
Cây sinh trưởng không đồng đều
Bộ rễ yếu, khả năng phục hồi kém
Năng suất và chất lượng nông sản giảm
Tăng chi phí phân bón – thuốc BVTV nhưng hiệu quả thấp
7. Giải pháp khoa học thay thế trong những ngày rét buốt
Thay vì bón đạm hoặc kích thích sinh trưởng, Mix khuyến nghị:
Ngừng hoặc giảm tối đa phân đạm
Tăng cường phân hữu cơ hoai mục, phân vi sinh
Bổ sung kali, canxi, silic (liều vừa phải) để tăng sức chống chịu
Che phủ gốc, giữ ấm đất
Chỉ bón thúc, phun phân bón lá khi nhiệt độ ổn định trên 15–18°C
Trong những ngày rét buốt, bón nhiều phân đạm hoặc phun thuốc kích thích sinh trưởng là can thiệp trái quy luật sinh lý của cây trồng, không những không giúp cây khỏe hơn mà còn làm giảm sức chống chịu, tăng nguy cơ thiệt hại nghiêm trọng.
Ngọc Linh