Trả lời:
I. BẢN CHẤT CỦA HIỆN TƯỢNG AO NUÔI NHANH Ô NHIỄM
Ao nuôi là một hệ sinh thái khép kín. Khi: Chất thải phát sinh > khả năng tự làm sạch của ao → Nước và đáy ao nhanh chóng tích tụ chất hữu cơ, khí độc và vi sinh vật gây hại.
II. NGUYÊN NHÂN CHÍNH KHIẾN AO NUÔI NHANH Ô NHIỄM
1. Thức ăn dư thừa và hệ số FCR cao
Cho ăn vượt nhu cầu
Thức ăn kém chất lượng, khó tiêu
60–70% chất hữu cơ trong ao nuôi xuất phát từ thức ăn dư và phân thải.
2. Mật độ nuôi cao vượt sức tải ao
Lượng phân và khí thải tăng nhanh
Oxy hòa tan giảm mạnh
→ Hệ vi sinh phân hủy không kịp xử lý.
3. Đáy ao tích tụ bùn hữu cơ
Không siphon đáy
Ao cũ, không cải tạo triệt để
→ Phát sinh NH₃, H₂S, CH₄ làm nước “độc” từ đáy.
4. Quản lý vi sinh không hợp lý
Không bổ sung vi sinh phân hủy hữu cơ
Lạm dụng hóa chất diệt khuẩn
→ Vi sinh có lợi bị tiêu diệt, vi khuẩn gây hại phát triển mạnh.
5. Nguồn nước đầu vào ô nhiễm
Lấy nước trực tiếp từ kênh rạch ô nhiễm
Không có ao lắng, ao xử lý
→ Ô nhiễm xâm nhập ngay từ đầu vụ.
6. Tảo phát triển mất kiểm soát
Nước quá xanh, tảo nở hoa rồi tàn
Xác tảo phân hủy tiêu hao oxy
→ Ao nhanh “già”, môi trường suy thoái.
7. Điều kiện thời tiết bất lợi
Nắng nóng kéo dài
Mưa lớn đột ngột
→ Gây biến động pH, oxy, khoáng → kích hoạt ô nhiễm tiềm ẩn.
III. GIẢI PHÁP GIẢM Ô NHIỄM AO NUÔI (CĂN CƠ VÀ HIỆU QUẢ)
1. Quản lý thức ăn chặt chẽ
Cho ăn đúng nhu cầu, đúng thời điểm
Sử dụng thức ăn chất lượng cao
Theo dõi FCR thường xuyên
2. Kiểm soát mật độ nuôi
Thả nuôi đúng sức tải ao
Không tăng mật độ khi chưa cải thiện hạ tầng
3. Quản lý đáy ao chủ động
Siphon đáy định kỳ
Dùng vi sinh xử lý bùn đáy
Cải tạo ao triệt để sau mỗi vụ
4. Quản lý hệ vi sinh – tảo cân bằng
Bổ sung vi sinh có lợi định kỳ
Hạn chế diệt khuẩn mạnh
Kiểm soát màu nước ổn định
5. Kiểm soát nguồn nước đầu vào
Có ao lắng, ao xử lý
Lọc nước, diệt mầm bệnh trước khi cấp
6. Ứng dụng công nghệ
Sục khí, quạt nước hợp lý
Quan trắc môi trường thường xuyên
Áp dụng mô hình nuôi tuần hoàn, biofloc khi có điều kiện
IV. NHẬN ĐỊNH KHOA HỌC CỐT LÕI
Ao nuôi nhanh ô nhiễm là hệ quả của:
Sức tải sinh học bị vượt ngưỡng + quản lý chưa khoa học.
Do đó, giải pháp bền vững không nằm ở “xử lý khi đã ô nhiễm”, mà ở:
Thiết kế và vận hành ao nuôi như một hệ sinh thái cân bằng.
Ngọc Linh