Trả lời:

Mặc dù công nghệ cao được xác định là hướng đi tất yếu của nông nghiệp hiện đại, song thực tế cho thấy việc ứng dụng công nghệ cao chưa lan tỏa rộng, chủ yếu tập trung ở một số doanh nghiệp và mô hình điểm. Dưới góc nhìn của chuyên gia, nguyên nhân cốt lõi nằm ở rào cản về điều kiện triển khai và hệ sinh thái hỗ trợ, thể hiện qua các nội dung sau:

I. Chi phí đầu tư ban đầu lớn, khả năng tiếp cận vốn hạn chế

Công nghệ cao đòi hỏi:

Hệ thống nhà màng, nhà kính, tưới tự động, cảm biến, thiết bị số

Giống chất lượng cao, quy trình nghiêm ngặt

Phần lớn nông dân và hợp tác xã:

Quy mô nhỏ

Khó tiếp cận tín dụng trung – dài hạn

Rủi ro tài chính cao khiến người sản xuất không dám mở rộng hoặc nhân rộng mô hình.

II. Quy mô sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết

Sản xuất phân tán:

Khó triển khai đồng bộ công nghệ

Hiệu quả đầu tư thấp

Thiếu liên kết chuỗi từ sản xuất – chế biến – tiêu thụ.

Công nghệ cao không phát huy hết hiệu quả kinh tế.

III. Thiếu nguồn nhân lực kỹ thuật và quản trị

Vận hành công nghệ cao cần:

Kiến thức kỹ thuật

Kỹ năng số

Năng lực quản trị

Đội ngũ lao động nông thôn còn thiếu và yếu về các kỹ năng này.

Công nghệ có nhưng không khai thác hết công suất, dễ bỏ dở.

IV. Chuyển giao công nghệ chưa hiệu quả

Nhiều công nghệ:

Chưa được “đóng gói” thành quy trình phù hợp thực tế địa phương

Thiếu mô hình trình diễn có sức thuyết phục

Công tác hướng dẫn sau đầu tư còn hạn chế.

Khó nhân rộng từ mô hình điểm sang diện rộng.

V. Thị trường tiêu thụ chưa ổn định, chênh lệch giá chưa đủ hấp dẫn

Sản phẩm công nghệ cao:

Chi phí sản xuất cao

Giá bán chưa chênh lệch rõ so với sản phẩm thường

Người tiêu dùng chưa phân biệt rõ giá trị.

Người sản xuất chưa thấy lợi ích kinh tế vượt trội.

VI. Chính sách hỗ trợ chưa đồng bộ, thiếu tính dài hạn

Chính sách:

Dàn trải, thay đổi theo giai đoạn

Thủ tục tiếp cận còn phức tạp

Thiếu cơ chế chia sẻ rủi ro (bảo hiểm nông nghiệp, bảo lãnh tín dụng).

Giảm động lực đầu tư dài hạn.

VII. Nhận định chuyên môn

Công nghệ cao không khó ở bản thân công nghệ, mà khó ở điều kiện áp dụng và khả năng nhân rộng.

Khi chưa hình thành đầy đủ hệ sinh thái gồm vốn – kỹ thuật – nhân lực – thị trường – tổ chức sản xuất, công nghệ cao chỉ dừng lại ở mô hình điểm.

VIII. Định hướng thúc đẩy lan tỏa

Phát triển hợp tác xã, doanh nghiệp dẫn dắt.

Hỗ trợ tín dụng trung – dài hạn, bảo hiểm rủi ro.

Đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật và quản trị.

Gắn ứng dụng công nghệ cao với thị trường tiêu thụ ổn định.

Chuyển giao công nghệ theo hướng đơn giản, dễ áp dụng.

Ngọc Linh