Trả lời:
Hiện tượng tôm mềm vỏ là một rối loạn sinh lý – dinh dưỡng khá phổ biến trong nuôi tôm thâm canh và bán thâm canh. Đây không phải là bệnh truyền nhiễm đơn thuần, mà phản ánh sự mất cân bằng giữa khoáng – môi trường – chức năng gan tụy – quá trình lột xác.
I. BẢN CHẤT SINH HỌC CỦA HIỆN TƯỢNG TÔM MỀM VỎ
Tôm mềm vỏ xảy ra khi:
Tôm lột xác nhưng không tái tạo được lớp vỏ kitin cứng
Quá trình khoáng hóa vỏ (CaCO₃) bị rối loạn
Vỏ mỏng, mềm, lâu cứng, tôm yếu, chậm lớn và dễ nhiễm bệnh thứ phát.
II. NGUYÊN NHÂN CHỦ YẾU GÂY TÔM MỀM VỎ
1. Thiếu khoáng chất – nguyên nhân quan trọng nhất
Thiếu canxi (Ca), magie (Mg), phospho (P)
Thiếu vi lượng: Zn, Mn, Cu
Độ kiềm thấp (<80 mg/l CaCO₃)
→ Tôm không đủ nguyên liệu để hình thành vỏ mới.
2. Môi trường nước biến động mạnh
pH dao động ngày – đêm lớn
Độ mặn thay đổi đột ngột
Mưa lớn làm loãng khoáng trong nước
→ Tôm stress, rối loạn quá trình hấp thu khoáng.
3. Chức năng gan tụy suy yếu
Gan tụy bị tổn thương do:
Vi khuẩn Vibrio
Độc tố môi trường
Thức ăn kém chất lượng
→ Khả năng chuyển hóa khoáng và tổng hợp kitin giảm.
4. Lột xác không đồng loạt
Do môi trường, dinh dưỡng không ổn định
Tôm lột rải rác, kéo dài
→ Ao nuôi luôn có nhiều tôm vỏ mềm, dễ bị ăn thịt lẫn nhau.
5. Quản lý thức ăn chưa hợp lý
Khẩu phần thiếu khoáng, vitamin D, C
Thức ăn nhiễm nấm mốc, oxy hóa dầu
→ Giảm khả năng hấp thu khoáng.
6. Mật độ nuôi cao
Cạnh tranh khoáng trong nước
Ô nhiễm đáy ao
→ Tăng tỷ lệ tôm mềm vỏ, chậm cứng vỏ.
III. BIỆN PHÁP XỬ LÝ VÀ PHÒNG BỆNH
1. Bổ sung khoáng đúng cách
Bổ sung:
Ca, Mg, P qua nước và thức ăn
Tăng độ kiềm ổn định 120–160 mg/l CaCO₃
Bổ sung khoáng trước và sau khi tôm lột xác
2. Ổn định môi trường nước
Giữ pH ổn định (7,8–8,3)
Hạn chế thay nước đột ngột
Che mưa, giảm sốc độ mặn
3. Phục hồi và bảo vệ gan tụy
Trộn thức ăn:
Vitamin C, E
Chất bổ gan, thảo dược
Hạn chế hóa chất mạnh trong ao
4. Quản lý lột xác đồng loạt
Điều chỉnh ánh sáng, môi trường
Bổ sung khoáng định kỳ theo chu kỳ lột xác
5. Quản lý thức ăn và mật độ
Dùng thức ăn chất lượng cao
Cho ăn đúng nhu cầu
Giảm mật độ nếu quá cao
IV. NHẬN ĐỊNH KHOA HỌC CỐT LÕI
Tôm mềm vỏ không phải là bệnh đơn lẻ, mà là:
Hệ quả của rối loạn khoáng – môi trường – chức năng gan tụy.
Do đó, việc điều trị bằng kháng sinh không có hiệu quả, thậm chí làm bệnh trầm trọng hơn.
Cách tiếp cận đúng là:
Quản lý khoáng chủ động – ổn định môi trường – nuôi tôm theo sinh lý tự nhiên.
Ngọc Linh