Trả lời:

I. NGUYÊN NHÂN GÂY CHÊNH LỆCH NĂNG SUẤT GIỮA CÁC HỘ

1. Khác biệt về đất đai và độ phì nhiêu

Dù cùng giống, nhưng:

Đất khác nhau về kết cấu, tầng canh tác, pH, hàm lượng hữu cơ

Đất bị chai cứng, thoái hóa hoặc nhiễm phèn, mặn

→ Khả năng cung cấp nước và dinh dưỡng cho cây trồng hoàn toàn khác nhau.

Kết luận khoa học: Giống chỉ phát huy tiềm năng khi đất đạt điều kiện tối ưu.

2. Trình độ và kỹ thuật canh tác không đồng đều

Sự khác biệt thể hiện ở:

Làm đất, mật độ gieo trồng

Thời điểm và liều lượng bón phân

Quản lý nước, cỏ dại, sâu bệnh

→ Kỹ thuật sai lệch ở một khâu cũng đủ làm giảm năng suất đáng kể.

3. Bón phân mất cân đối và thời điểm không phù hợp

Hộ bón nhiều đạm, thiếu kali, trung – vi lượng

Hộ khác bón cân đối, đúng thời kỳ sinh trưởng

→ Sinh trưởng sinh dưỡng và sinh thực bị ảnh hưởng trực tiếp.

4. Quản lý sâu bệnh khác nhau

Có hộ phòng bệnh sớm, quản lý IPM tốt

Có hộ xử lý muộn, lạm dụng thuốc hoặc chọn sai hoạt chất

→ Sâu bệnh làm giảm diện tích lá hữu hiệu và khả năng quang hợp.

5. Chất lượng giống và khâu gieo trồng

Giống bị lẫn tạp, thoái hóa

Xử lý hạt giống trước gieo không đồng đều

→ Khả năng nảy mầm, sinh trưởng ban đầu khác nhau, ảnh hưởng đến năng suất cuối vụ.

6. Tác động vi khí hậu và nguồn nước

Chênh lệch ánh sáng, gió, độ ẩm

Nguồn nước tưới khác nhau về chất lượng (phèn, mặn, ô nhiễm)

→ Ảnh hưởng đến sinh lý cây trồng theo không gian canh tác.

II. GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC VÀ THU HẸP CHÊNH LỆCH NĂNG SUẤT

1. Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật canh tác

Áp dụng quy trình đồng bộ từ làm đất đến thu hoạch

Tuân thủ khuyến cáo kỹ thuật của ngành chuyên mô

2. Quản lý đất và dinh dưỡng theo hướng khoa học

Phân tích đất định kỳ

Bón phân cân đối N–P–K + trung – vi lượng

Tăng cường phân hữu cơ, vi sinh cải tạo đất

3. Nâng cao năng lực người sản xuất

Tập huấn kỹ thuật, chuyển giao KHCN

Chia sẻ mô hình “nông dân giỏi – ruộng mẫu”

4. Áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM)

Phòng là chính, trị đúng lúc

Giảm lạm dụng thuốc BVTV

Bảo vệ thiên địch và cân bằng sinh thái

5. Liên kết sản xuất và giám sát đồng ruộng

Tổ chức sản xuất theo tổ nhóm, hợp tác xã

Theo dõi đồng ruộng tập trung, xử lý đồng loạt

→ Giảm sự khác biệt cá thể giữa các hộ.

III. KẾT LUẬN KHOA HỌC

Năng suất cây trồng là kết quả tổng hợp của giống – đất – kỹ thuật – con người – môi trường, trong đó:

Giống chỉ quyết định tiềm năng, còn kỹ thuật và quản lý quyết định năng suất thực thu

Thu hẹp chênh lệch năng suất không thể bằng mệnh lệnh hành chính hay tăng đầu tư đơn lẻ, mà phải bằng chuẩn hóa kỹ thuật, nâng cao tri thức và quản lý sản xuất theo chuỗi giá trị.

Quốc Thái