Trả lời:

1. Bảo đảm cây trồng tránh “cú sốc nhiệt” ở giai đoạn mẫn cảm nhất

Mỗi loại cây trồng đều có ngưỡng nhiệt sinh học tối thiểu để: Nảy mầm, Ra rễ, Phát triển đỉnh sinh trưởng

Khi mùa đông đến sớm và rét sâu: Nếu gieo trồng theo lịch cũ, cây con sẽ rơi đúng vào thời kỳ rét nhất dễ chết rét, còi cọc.
Điều chỉnh thời vụ giúp cây qua giai đoạn mẫn cảm trước khi rét sâu xảy ra hoặc lùi gieo trồng sang giai đoạn ấm hơn.

Đây là nguyên tắc “né rét sinh học”, có ý nghĩa quyết định đến mật độ cây hữu hiệu.

2. Bảo toàn quá trình sinh trưởng – phát triển liên tục của cây

Rét sâu kéo dài làm: Ngừng hoặc ức chế quang hợp; Rối loạn trao đổi chất; Kéo dài bất thường các pha sinh trưởng; 
Nếu không điều chỉnh thời vụ: Chu kỳ sinh trưởng bị đứt gãy; Thời gian sinh dưỡng kéo dài nhưng sinh thực kém; Năng suất cuối vụ giảm rõ rệt. 
Điều chỉnh lịch gieo trồng giúp cây sinh trưởng liền mạch, đúng nhịp sinh lý, không bị “treo sinh trưởng” do lạnh kéo dài.

3. Hạn chế thiệt hại do sương muối, băng giá và rét hại cực đoan

Ở vùng núi cao:

Mùa đông đến sớm thường kèm theo sương muối, băng giá.

Những hiện tượng này gây tổn thương cơ học và sinh lý cho mô non.

Việc bố trí thời vụ hợp lý sẽ:

Tránh cho cây non gặp đỉnh rét và sương muối.

Giảm nguy cơ cháy lá, nứt thân, thối ngọn sinh trưởng.

Đây là biện pháp phòng tránh rủi ro hiệu quả hơn nhiều so với khắc phục hậu quả.

4. Nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón và vật tư nông nghiệp

Trong điều kiện nhiệt độ thấp:

Cây hấp thu dinh dưỡng kém.

Vi sinh vật đất hoạt động yếu.

Nếu gieo trồng không đúng thời vụ:

Bón phân kém hiệu quả

Tăng chi phí mà cây không sử dụng được dinh dưỡng

Điều chỉnh lịch gieo trồng giúp:

Đồng bộ nhu cầu dinh dưỡng của cây với điều kiện nhiệt – ẩm phù hợp

Tối ưu hóa hiệu quả đầu tư của nông dân

5. Giảm áp lực sâu bệnh hại cuối vụ

Khi cây bị rét kéo dài:

Sức đề kháng suy giảm.

Khi thời tiết ấm trở lại, sâu bệnh dễ bùng phát mạnh.

Bố trí thời vụ hợp lý:

Giúp cây khỏe ngay từ đầu

Rút ngắn thời gian phơi nhiễm với các đợt sâu bệnh chuyển mùa

Đây là biện pháp quản lý dịch hại mang tính phòng ngừa sinh thái, rất bền vững.

6. Chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu và sản xuất an toàn

Dự báo mùa đông đến sớm, rét sâu là tín hiệu cảnh báo sớm để ngành nông nghiệp:

Linh hoạt điều chỉnh lịch thời vụ

Tránh tư duy sản xuất cứng nhắc theo “lịch truyền thống”

Điều chỉnh thời vụ chính là:

Một giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu

Nền tảng của sản xuất nông nghiệp an toàn, hiệu quả và bền vững

Điều chỉnh lịch thời vụ gieo trồng khi dự báo mùa đông đến sớm và rét sâu không chỉ là khuyến cáo kỹ thuật, mà là quyết định chiến lược nhằm bảo vệ cây trồng, giảm rủi ro, ổn định năng suất và thu nhập cho nông dân.

Quốc Thái