Bão, lũ gây thiệt hại nặng nề cho chăn nuôi, làm gia tăng nguy cơ dịch bệnh, ô nhiễm môi trường và suy giảm năng suất vật nuôi. Để nhanh chóng khôi phục sản xuất, đảm bảo an toàn sinh học và ổn định đời sống người dân, cần triển khai đồng bộ các biện pháp về vệ sinh, phòng bệnh và tái đàn. Dưới đây là kinh nghiệm thực hành theo từng nhóm vật nuôi.
I. KHÔI PHỤC CHĂN NUÔI GIA SÚC
1. Vệ sinh, tiêu độc, khử trùng chuồng trại
Ngay sau khi mưa bão chấm dứt, cần xử lý môi trường chăn nuôi càng sớm càng tốt:
- Vệ sinh toàn bộ chuồng trại, dọn phân, rác thải, khơi thông hệ thống thoát nước.
- Phun thuốc sát trùng theo hướng dẫn thú y; ưu tiên các hoạt chất có phổ rộng, hiệu lực kéo dài.
- Thu gom, chôn hoặc đốt xác vật nuôi theo đúng hướng dẫn để tránh phát tán mầm bệnh.
- Xử lý nguồn nước sử dụng cho chăn nuôi:
+ Vệ sinh giếng nước: múc cạn, nạo vét bùn.
+ Làm trong nước: dùng phèn chua (1 g/25 lít nước) hoặc lọc qua vải nhiều lần.
+ Khử trùng nước: dùng Cloramin B theo liều của nhà sản xuất.
- Vệ sinh đồng cỏ, bãi chăn thả trước khi thả gia súc trở lại.
2. Quản lý sức khỏe và phòng chống dịch bệnh
- Không chăn thả gia súc ở khu vực bẩn, đọng nước, chưa được khử trùng.
- Theo dõi chặt chẽ sức khỏe vật nuôi; khi phát hiện dấu hiệu bất thường phải báo ngay cho chính quyền và cơ quan thú y.
- Giữ ấm cho gia súc trong giai đoạn sau lũ; tách riêng con ốm, non, già yếu để chăm sóc đặc biệt.
- Không giết mổ, mua bán hoặc vứt bỏ động vật ốm, chết.
- Tiêm phòng đầy đủ các loại vắc-xin theo khuyến cáo của ngành thú y.
3. Tái đàn gia súc
Chỉ bắt đầu tái đàn khi:
- Chuồng trại đã sửa chữa, đảm bảo khô ráo, thông thoáng, an toàn sinh học.
- Chuẩn bị đủ thức ăn và nước uống sạch cho vật nuôi.
- Con giống có nguồn gốc rõ ràng, đã được kiểm dịch và tiêm phòng đầy đủ.
- Theo dõi đàn vật nuôi hằng ngày để phát hiện kịp thời các dấu hiệu bệnh lý.
II. KHÔI PHỤC CHĂN NUÔI GIA CẦM
So với gia súc, gia cầm dễ mắc bệnh và tỉ lệ tử vong sau thiên tai cao hơn, do đó cần áp dụng các biện pháp nhanh, đồng bộ và triệt để.
1. Xử lý môi trường chăn nuôi
- Thu gom, xử lý xác gia cầm theo đúng hướng dẫn.
- Vệ sinh chuồng nuôi: dụng cụ, máng ăn – uống, hệ thống nước.
- Tiêu độc, khử trùng: phun thuốc 2 lần/tuần, rắc vôi toàn bộ khu vực xung quanh.
- Gia cố, sửa chữa chuồng trại, mái che, hệ thống nước sạch và thoát nước thải.
- Khơi thông cống rãnh, phát quang bụi rậm để hạn chế nơi trú ngụ của mầm bệnh.
2. Chăm sóc, nuôi dưỡng sau lũ
- Cung cấp thức ăn, nước uống đảm bảo chất lượng. Sưởi ấm cho đàn gia cầm, đặc biệt là gia cầm non bị nhiễm lạnh.
- Bổ sung vitamin, premix khoáng, men tiêu hóa, B-complex giúp nâng cao sức đề kháng.
- Thực hiện tiêm phòng đầy đủ theo hướng dẫn thú y.
- Sử dụng chế phẩm sinh học trong thức ăn, nước uống và đệm lót sinh học.
- Bảo quản thức ăn nơi khô ráo, tuyệt đối không dùng thức ăn ẩm mốc.
- Theo dõi đàn gia cầm mỗi ngày để phát hiện các biểu hiện như bỏ ăn, ủ rũ, khó thở…, xử lý sớm để tránh lây lan.
3. Tái đàn gia cầm
Chỉ tái đàn khi đã đảm bảo:
- Chuồng trại sạch, được khử trùng đầy đủ; có mái che, bạt chắn gió, hệ thống nước và dụng cụ chăn nuôi hoàn chỉnh.
- Con giống rõ nguồn gốc, có giấy chứng nhận kiểm dịch và đã được tiêm phòng.
- Chuẩn bị đủ thức ăn, nước uống, chất độn chuồng và các vật tư thú y cần thiết.
- Duy trì việc vệ sinh, tiêu độc định kỳ để đảm bảo an toàn sinh học lâu dài.
III. LƯU Ý CHUNG CHO NGƯỜI CHĂN NUÔI
- Chủ động liên hệ cán bộ thú y hoặc đơn vị khuyến nông để được hướng dẫn thêm về phòng bệnh, phục hồi đàn vật nuôi.
- Không nóng vội tái đàn khi chưa đảm bảo các điều kiện an toàn, tránh rủi ro dịch bệnh bùng phát sau thiên tai.
- Kết hợp chăm sóc, bổ sung dinh dưỡng và áp dụng an toàn sinh học để đàn vật nuôi sớm phục hồi, đảm bảo sản xuất trở lại trong thời gian ngắn nhất.
Hà Hoàng