Chăn nuôi gà thả vườn là mô hình sản xuất quen thuộc ở nhiều vùng nông thôn Việt Nam. Với ưu điểm tận dụng được diện tích vườn, nguồn thức ăn tự nhiên, vốn đầu tư không quá lớn, mô hình này đang trở thành hướng đi hiệu quả giúp nhiều hộ nông dân nâng cao thu nhập, từng bước làm giàu bền vững. Tuy nhiên, để nuôi gà thả vườn thành công, người chăn nuôi cần nắm vững những kỹ thuật cơ bản từ khâu chuẩn bị chuồng trại, chọn giống, chăm sóc nuôi dưỡng đến phòng, chống dịch bệnh

1. Chuẩn bị chuồng trại

Chuồng trại là yếu tố đầu tiên và có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tốc độ sinh trưởng của đàn gà. Chuồng nuôi cần được xây dựng ở nơi cao ráo, thoáng mát, dễ thoát nước, tránh ẩm thấp. Hướng chuồng phù hợp nhất là hướng Đông hoặc Đông Nam để đón nắng buổi sáng, tránh nắng gắt buổi chiều.

Nền chuồng nên được láng xi măng, lát gạch hoặc làm bằng tre thưa, lưới thép cách mặt đất khoảng 0,5m nhằm đảm bảo khô ráo, thuận tiện cho việc vệ sinh. Mái chuồng cần lợp bằng vật liệu cách nhiệt, nhô ra khỏi vách để hạn chế mưa hắt. Phía xung quanh chuồng nên có rèm che bằng bao tải, bạt hoặc vải dày, vừa giữ ấm mùa đông vừa tránh gió lùa.

Mật độ nuôi hợp lý là yếu tố quan trọng. Với gà thả vườn, mật độ trong chuồng khoảng 8–10 con/m², còn diện tích vườn thả tối thiểu từ 0,5–1m²/con. Trước khi đưa gà vào nuôi, chuồng trại và dụng cụ chăn nuôi phải được vệ sinh, tiêu độc khử trùng kỹ lưỡng từ 5–7 ngày

2. Xây dựng bãi chăn thả

Bãi chăn thả là “không gian sống” chính của gà thả vườn. Khu vực này cần bằng phẳng, dễ thoát nước, không có ao tù, rác thải hay vật sắc nhọn. Nên trồng cỏ xanh, cây ăn quả hoặc cây bóng mát để tạo môi trường tự nhiên, giúp gà vận động và tìm kiếm thức ăn.

Bãi chăn thả cần được rào chắn bằng lưới thép, tre nứa hoặc lưới nilon nhằm tránh gà đi lạc và ngăn thú hoang xâm nhập. Nếu có điều kiện, bà con nên chia vườn thành 2 khu để chăn thả luân phiên, hạn chế ô nhiễm và dịch bệnh

3. Lựa chọn giống gà phù hợp

Giống gà quyết định lớn đến năng suất, chất lượng thịt và hiệu quả kinh tế. Khi chọn gà giống, cần ưu tiên những con khỏe mạnh, đồng đều về trọng lượng, nhanh nhẹn, mắt sáng, lông bông mượt, chân thẳng, không dị tật.

Hiện nay, các giống gà được nhiều hộ chăn nuôi lựa chọn cho mô hình thả vườn gồm: gà Ri, gà Tàu Vàng, gà Tam Hoàng, gà Lương Phượng, gà Nòi, gà Đông Tảo… Đây là những giống gà có khả năng thích nghi tốt, thịt thơm ngon, được thị trường ưa chuộng

4. Chăm sóc và nuôi dưỡng theo từng giai đoạn

Giai đoạn gà con (1–21 ngày tuổi)

Đây là giai đoạn nhạy cảm nhất, quyết định tỷ lệ sống của đàn gà. Gà cần được úm trong lồng có đủ nhiệt độ, ánh sáng và thông thoáng. Nhiệt độ chuồng úm tuần đầu duy trì khoảng 32–35°C, sau đó giảm dần.

Thức ăn sử dụng là cám đặc chủng cho gà con, cho ăn nhiều bữa trong ngày với lượng vừa phải. Nước uống phải sạch, thay 2–3 lần/ngày, có thể pha thêm vitamin C hoặc điện giải để tăng sức đề kháng.

Giai đoạn gà dò (21–42 ngày tuổi)

Ở giai đoạn này, gà bắt đầu phát triển nhanh về thể trọng. Ngoài thức ăn công nghiệp, bà con có thể bổ sung thêm lúa, gạo, bắp xay, rau xanh để tăng dinh dưỡng và giảm chi phí. Máng ăn, máng uống cần được điều chỉnh độ cao phù hợp với tầm vóc của gà.

Gà có thể được thả vườn khi thời tiết thuận lợi, giúp tăng khả năng vận động, thịt săn chắc hơn.

Giai đoạn gà thịt (từ 42 ngày tuổi trở lên)

Đây là giai đoạn gà tăng trọng mạnh. Cần tăng lượng thức ăn, bổ sung thêm đạm và rau xanh. Đảm bảo cung cấp đủ nước uống, đặc biệt trong mùa nắng nóng, nhằm hạn chế stress và hao hụt đàn

5. Vệ sinh chuồng trại và quản lý đàn gà

Trong suốt quá trình chăn nuôi, chuồng trại phải luôn sạch sẽ, khô ráo. Chất độn chuồng cần được đảo trộn, bổ sung định kỳ để giữ độ tơi xốp. Máng ăn, máng uống phải được rửa sạch hàng ngày.

Không nên nuôi nhiều lứa gà với độ tuổi khác nhau trong cùng một chuồng. Khi kết thúc một lứa nuôi, cần vệ sinh, tiêu độc toàn bộ chuồng trại trước khi nuôi lứa mới.

6. Phòng bệnh – yếu tố then chốt đảm bảo hiệu quả

Phòng bệnh luôn quan trọng hơn chữa bệnh. Người chăn nuôi cần tuân thủ nghiêm ngặt lịch tiêm phòng vaccine cho gà theo hướng dẫn của cán bộ thú y. Một số bệnh thường gặp như: dịch tả, viêm phế quản truyền nhiễm, tụ huyết trùng… cần được phòng đúng thời điểm và đúng liều lượng.

Ngoài ra, cần thường xuyên quan sát đàn gà. Khi phát hiện gà có biểu hiện ủ rũ, bỏ ăn, cần cách ly ngay để theo dõi và điều trị kịp thời, tránh lây lan

Chăn nuôi gà thả vườn không quá phức tạp nhưng đòi hỏi người nuôi phải nắm vững kỹ thuật, tuân thủ quy trình và có sự chăm sóc tỉ mỉ. Khi thực hiện tốt các khâu từ chuồng trại, giống, dinh dưỡng đến phòng bệnh, mô hình này không chỉ mang lại nguồn thực phẩm sạch, an toàn mà còn đem lại thu nhập ổn định, góp phần nâng cao đời sống cho người nông dân.

Tuyết Minh